Futbolsofatzen

Futbola, harrigarria

Hala dela esaten da. Baina ez da oso esaldi zehatza. Futbola ez da harrigarria. Futbolean gabiltzanok bihurtzen dugu harrigarri. Edozer gauza gertatzen delako, ezustean eta inork espero ez duenean. Zelai barruan eta kanpoan. Aldrebeskeria handienak ikusten direlako, logikatik erabat urrun daudenak. Zelai barruan eta kanpoan. John Toshackek behin esan zuen harritu egiten dela jendea futbolean gertatzen diren gauzekin harritu egiten delako oraindik. Urrutira jo gabe, gure bost taldeen inguruan zenbait gertaera bitxi eta ezohiko izan dira asteburuan.

Maitasunaren triangelua

Erositako prezioan saltzera noa kontakizun hau. Igande arratsaldean gertatu zen. Etxeko bat SER irratia katea entzuten ari zen. Futboleko partidak. Bigarren mailakoak. Partida batetik besterako joan-etorrian, Mendizorrotzan zegoen kazetariak hartu zuen hitza. Alaves-Albacete partida aspergarria egingo zitzaionez, zurrumurru baten berri eman zuen. Nonbait, eta betiere kazetariaren hitzetan, Alavesek lotuta dauka datorren denboraldiko entrenatzailea. Baina, entrenatzaile horrek Alaves entrenatzeko, ezinbestekoa da taldeak mailari eustea. Manix Mandiola omen da aukeratua. Zurrumurruaren katea gehiago luzatu zuen kazetariak, eta esan zuen Manixek ez duela bukatuko denboraldia Eibarren. Kalera botako dutela, alegia. Zur eta lur gelditu nintzen zurrumurruaren bigarren zatiarekin. Maitasun kontuekin lotura eginda, bikote ustez perfektua haustear egon daiteke. Maitalea tartean sartu delako. Horixe bai, maitasunaren triangelua.

Entzun, irakurri eta ez ikusi

Igande arratsaldean bertan, Realaren partida ondorengo adierazpenak irratian entzuten ari nintzela, hauxe jakin nuen: epaileak ez zuela Realaren aldeko penaltia adierazi partida amaitzear. Haserre ziren kazetariak. Haserre jokalariak. Haserre entrenatzailea. Atzo goizean, egunkari batzuk irakurri nituen, eta denetan aipatzen zuten penaltiaren jokaldia. Baina ezin dut epailearen lana epaitu. Ez dakit penaltia izan zen ala ez. Ez dudalako jokaldi hura inon ikusi. Entzun eta irakurri bai, baina ikusi, ez. Eta etxean badut telebista. Igande iluntzean, piztu egin nuen bederatziak baino ordu erdi lehenago. Realaren partidaren laburpena ikusteko. Golak ederrak. Harmailetako giroa, oso ona. Delibasici zuzeneko faltsuan egindako elkarrizketa, itxurosoa. Baina ez nuen penaltiaren jokaldia ikusi. Ez zuten eman. Une batez, pantailaren eskuinaldera begiratu nuen, gorantz. Ez nintzen deskuidatu katez. Ez zen Andaluziako telebista. Eta ni, hamaika ikusteko jaioak geundelakoan. Baita ez ikusteko ere.

Ekaitza dator

Atzo eguraldi ederra egin zuen gurean. Baina Gasteizen ez da giro izango laster. Ekaitza iragarri dute. Eguraldi txarrari aurpegi alaia erakutsi behar zaiola dio gaztelerazko esaera batek, baina Gasteizen muturra okertu diote gertu duten ekaitzari. Ekaitza hori ez da berezkoa. Ez da naturak sortua. Ez da lainoen talkak eragindako euria. Txistulariek txistua jo dute. Gaizki, beti bezala. Eta ekaitza ekarriko dute. Igandeko partidan gertatu zen. Raul Sanchezi egin zioten txistu, eta lehia bukatu ondoren, taldeari. Hilzorian dagoen gaixoari bizirik mantentzen duen kablea kentzea bezala da Alavesi txistua jotzea. Hil egingo da. Denboraldia gogorra izaten ari dela aitzakiatzat jartzea ez dut onartzen. Taldearen alde daude edo aurka. Txistulariak aurka daude, eta lagundu beharrean, kalte egiten dute. Horretarako, hobe da etxean gelditzea. Eta denboraldia amaitzen denean, jo dezatela txistua eta danbolina. Atera dezatela orduan zarata. Eragin dezatela ekaitza. Bitartean, Alavesi laguntzeko unea da. Bestela, datorren denboraldian ezin izango dute txistua jotzeko ohitura txarra Mendizorrotzan erakutsi.

Atezain berria

Taldeak irabaztea eta golik ez jasotzea da atezainen pozik handiena. Hortaz, pozaren erdia soilik izango du Ustaritzek. Ez zuen lan handirik izan Abadiñokoak. Areatik kanpo buruarekin urrundu behar izan zuen jokaldi batean larri antzera ibili zen, baina beste gainontzean, gau lasaia eduki zuen. Erdiko atzelaria izateko, bikain moldatu zen atezain. Ez da makala jokalari gaztea. Postu askotan jokatzen du, eta ondo, gainera. Erdiko atzelari, eskuineko atzelari eta zelai-erdiko euskarri lanetan ona dela banekien. Ezustea izan da, baina, atezain ona dela jakitea. Beno, ezustea izan da atezaina dela jakitea. Ostiral gauean jakin nuen nik. Telebistetako teletestu horietako bati esker. Espainiako agentziaren batek ematen dituen azken orduetako albiste sorta batean. Honela idatzi zuen kazetariak. Gazteleraz, jakina: «Ustaritz atezaina sendatu egin da, eta jokatzeko prest dago». Baita ondo jokatu ere. Buruko min galantak izan behar ditu Caparrosek datorren denboraldian. Lau atezain, eta laurak onak. Nor izango da titular? Iraizoz, Armando, Lafuente edo Ustaritz?

Gorriak zuri

Eta ez infernutik gertu egoteak sortzen dien izuak eraginda. Igande gauean, Nafarroako Erresuma gorri eta zuri bilakatu zen. Gorria betidanik izan da, baina zuria, inoiz ere ez. Ez, behintzat, Real Madrilen zuriaren aldekoa. Bada, igandean, Osasunako zaleak zurien alde zeuden. Real Madrilek Zaragozari irabaztea nahi zuten. Pozarren eta txoratzen ospatu zituzten Van Nistelrooik eta Robinhok sartutako golak. Astebete lehenago etsairik amorratuenak zirenak lagunik onenak bilakatu ziren. Futboleko jendearen kontuak. Datorren igandean ere antzeko zerbait gertatuko da. Duela egun batzuk Osasuna errespetatu ez zuten Mallorcako jokalariak zaleen kuttunak izango dira. Zaragozaren aurka jokatzen dutelako, eta aragoiarrek galdu egin behar dutelako. Futboleko jendearen kontuak. Bukatzeko, sekretu txiki bat kontatuko dut. Ni ere zurien aurkakoa naiz, baina igande gauean, begiak telebistan eta eskuetan irratia nuela, saltoka ospatu nuen Robinhoren gola, Real Madrilen gola. Mesedez, ez kontatu inori sekretua.

Txano Gorritxu

Zigandak esan berri du Osasuna basoan sartuta dagoela, eta bertatik ateratzeko argia edo bidea aurkituko dutela. Hitzok entzun orduko, ipuin ezagun bat etorri zitzaidan gogora. Txano Gorritxu. Osasunaren ibilia ederki islatzen duen ipuina. Demagun Ziganda dela ipuineko protagonista. Ligaren hasieran, bederatzi hilabeteko txapelketari taxuz aurre egiteko, otarra ederki bete zioten. Jakiekin izan ordez, jokalari berriekin. Halaxe ekin zion bideari Zigandak. Txano Gorritxu bezala, irribarrez eta kantari. Zeharkatu zituen herriak, zeharkatu mendiak. Zailtasun askorekin eta erraztasunarekin. Helmugara batere arazorik gabe helduko zela ematen zuen, baina, bat-batean, baso ilunean sartu zen. Azken txanpan. Galdu egin zen. Hori gutxi ez, eta hamaika otso azaldu zitzaizkion bidera. Epaileak. Denek nahi zuten Ziganda helmugara ez heltzea. Otso bati aurre egin, eta beste bat azaldu. Basoan ilunpean. Galduta eta etsaiak nonahi. Zailtasun gehiegi. Helmuga, bertan bezain urrun. Txano Gorritxu onik ateratzen da ipuinean. Helburua betetzen du. Zigandaren ipuinari amaiera idaztea falta zaio. Ederra litzateke irakurleek ipuinaren amaiera idazteko aukera edukitzea, Ziganda onik iritsiko litzatekeelako helmugara. Ziganda eta Osasuna, jakina.

D’Artagnan eta besteak

Futboleko talde bat ondo ibiltzeko ezinbestekoa da, besteak beste, golak sartzea. Golak sartzeko golegileak behar dira. Hortaz, Osasunak, futboleko taldea denez, golegileak behar zituen. Ekarri zituen udan. Ustez, onak. Pandiani, Portillo eta Dady. Hiru ezpatariak. Osasuna babesteko eta zaintzeko ezinbesteko soldaduak. Ematen zuen haiek hirurak moldatuko zirela zeregin horretan, eta, gainera, gazte ausart bat gehitu zitzaien. Sola. D’Artagnan. Osasuna, ipuinean Frantziako errege-erreginak bezala, ondo zainduta egongo zela ematen zuen. Beste taldeetako soldaduei aurre egiteko moduko laukotea zen. Denok batean, batean denok. Hasierako borroketan Dady nahikoa izan zen Osasuna babesteko. Baina hura nekatu zenean, beste bi ezpatariak ez ziren azaldu. Eskerrak Solari, hala ere. Baina hura ere kamustu zen, eta akabo. Ez D’Artagnanik, ez ezpataririk. Ipuinean, onik ateratzen ziren trantze guztietatik, eta jakina, errege-erreginak onik eta salbu beti. Ezin esan gauza bera Osasunaz. Golik sartu gabe ezin baitaiteke futboleko talde bat ondo ibili.

Marko

Amarik gabe gelditzen da mutil gaztea ipuinean. Bihotzean izaten du beti, baina ezin amarekin hitz egin. Joan egin zaio. Urrutira. Baina, azkenean, bidaia luzea egin ondoren, ama aurkituko du. Athleticen ere bada Markorik. Ipuinean ez bezala, baina, Marko bera urrundu zen amarengandik. Demagun ama Athletic bera dela. Eta Marko, Armando. Elkarrengandik urruti bizi arren, Armandok beti izan du Athletic bihotzean. Ipuinean ez bezala, ama bera abiatzen da Markoren bila. Ezustean. Inork espero ez zuenean. Markok ametsa dela uste du. Baina ez. Ama du aurrez aurre. Bere bila joana. Biak itzultzen dira etxera. Pozik. Ipuinean, urte luzez bizitzen dira elkarrekin ama eta semea. Elkar maitatuz, eta berriro banatuko ez direla hitza emanda. Armando eta Athletic ere ez omen daude banatzekotan. Armando seme eredugarritzat du amak, gainerako seme-alabek begiratu beharko lioketen ispilutzat. Merezi izan du hainbeste urtez zain egotea elkarrekin egoteko. Familia perfektua.

Oliver Twist

Ipuineko protagonista umezurtza da. Hamaika zoritxar eta kalapita bizi ondoren, azkenean bizimodu duina lortuko du. Besteak beste, Sowerberry jaunari esker. Fernando Llorenteren ibiliak badu ipuineko protagonistaren antza. Berezko dohainak zituen futbolari bikaina izateko. Berehala antzeman zizkion ezaugarri horiek Jose Mari Amorrortuk. Baina urte batzuk behar izan ditu dohainei probetxua ateratzeko. Berak nahi baino urte gehiago. Zaleek uste zuten baino denbora gehiago. Tarte horretan, Oliver Twistek bezala, hamaika zoritxar eta kalapita bizi izan ditu. Estutasunak. Konfiantzarik eza. Entrenatzaile dezente eduki ditu, baina inork ez du asmatu mutila bide onean sartzen. Ematen zuen ez zela Strowberry jaunik azalduko eta Llorente umezurtz geldituko zela futbolean. Twist gurasorik gabe bezala, Llorente arrakastarik gabe. Baina azaldu zaio Strowberry jauna. Caparros. Hark lortu du mutila bide onean sartzea, eta, azkenean, Llorente futbolari duina bilakatu da. Ipuineko Fagin gaiztoa eta zitala Clemente ote da?

Altxorraren uhartea

Hilak egun guztiak bete aurretik jakingo omen da Zubiaurre auziko epaia. Altxor preziatua. Kutxa ireki artean, behintzat, preziatua. Agian, altxorrak jokalaria behar luke izan, Realarena den edo Athleticena den finkatzeko. Baina dirua da altxorra. Zenbat gordeko ote du kutxak? Bost milioi euro? Hogeita hamar milioi euro? Edo hutsik egongo da? Auziak iraun duen hiru urteetan, hamaika saio egin dituzte guztiek altxorra bereganatzeko. Han ibili dira Jim Hawkins mutikoaren lagunak, batetik, eta John Silver pirata, bestetik. Altxorra nork bereganatuko. Ipuinean, altxorra denen artean eramaten dute Ingalaterrara. Azkenean, borrokak ezertarako ez. Kirolaren munduan murgilduta dabilen abokatu bati entzun diodanez, bost milioi euro ordaindu behar dizkio Athleticek Realari. Ez hogeita hamar, ez bat. Ipuinean bezala, altxorra denen artean eramango dute, azkenean. Denak pozik?

Xakea eta futbola

Itxura batean, xakeak eta futbolak ez dute batere zerikusirik. Baina ematen duen baino lotura estuagoa daukate. Batez ere, futbol txapelketak amaitzen ari diren garaietan. Erabaki guztiek xakekoak bezain zehatzak izan behar dute. Mugimenduek, oso neurtuak. Xakean bezala, ordularia oso gertu egoten da. Orduaren eta denboraren mugak itotzen ditu futbolaren munduko asko. Ezin da huts egin, ez baitago zuzentzeko denborarik. Buruaren eragina sekulakoa da xakean, eta futbolean ere, burua zenbat eta hotzago eduki, orduan eta emaitza hobeak ateratzen dira. Hasi da azken jardunaldietako xake-futbol partida. Nork irabaziko du? Karpovek edo Kasparovek?

Beti zuriak garaile

Aretoa leporaino beteta dago. Zarata handiegia. Piezen euskarri den taula, haren helduleku den mahaia, eta bi aulki. Jokalariak falta dira. Badatoz, baina. Krutxaga eta Raul. Zarata ozenagoa da orain. Eseri dira biak. Raulek jokatuko du pieza zuriekin. Krutxagak gorriekin jokatzeko eskatu du, beltzekin gaizki konpontzen delako. Onartu diote eskaera. Hasi da partida. Elkarri errespetu handia diote, eta ia ordu eta erdian, elkar zaintzen ibili dira. Baina, halako batean, gorriek zuri bat jatea lortu dute. Abantaila txiki horren laguntzaz, gorriek irabaziko dutela ematen du. Baina zuriak beti zuri. Bi mugimendu zoragarriri esker, partida irabazi dute. Txapeldun dira. Gorriak, aldiz, infernuan gori-gori. Krutxaga jokalariak esan zuen partidaren atarian zuriek eta beltzek ez zietela gorriei irabaziko. Baina xakearen legeak sendoak dira. Ia-ia, haitza bezain trinkoak. Zuriek jokatu eta zuriek irabazi.

Bukatzeko irrikan

Aurrenekoan baino zarata gutxiagoz, bigarren lehia dago hastear. Jokoan dutena ez da lehenengoan bezain garrantzitsua, eta nabari da jendearen aldartean. Baita bi jokalarien aurpegietan ere. Badatoz Caparros eta Manzano. Eseri dira aulkietan. Elkarri eskua eman diote. Betiko protokoloa. Baina bada aldaketa bat. Caparrosen piezetako bat berria da. Zaldia ez da betikoa, betiko zaldia baino. Bi urtez taulan azaldu gabe egon eta gero, itzuli da zaldia. Hasi da partida. Gogor ekin dio Manzanok. Erasora. Caparrosi hankaz gora bota dio estrategia guztia, berehala jan baitio pieza bat. Hamasei zuri, hamabost beltz. Orain, Caparros da erasoan, jo eta su. Berehala jan dio pieza zuri bat. Berdinketa. Lasaitu egin dira biak. Elkar zaintzen dabiltza. Mugimendu neurtuak eta zehatzak. Erregea zaindu behar da. Babestu. Horretan ari direla, kolpe zehatza eman du Manzanok. Beste pieza beltz bat gutxiago. Saiatu da Caparros partida iraultzen, baina ezin. Partida amaitu eta gero, argi hitz egin du Caparrosek. Porrota onartu du.

Anabasa

Hirugarren partidako jokalariak ez dira aurreneko bietan aritu direnen maila berekoak. Baina oso lehia garrantzitsua da. Berriro ere zaratak gora egin du aretoan. Asko dago jokoan. Badatoz bi jokalariak. Esteban Vigo eta Salmeron. Iragan loriatsua izandakoak biak. Estebanek Bartzelonan, Salmeronek Madrilen. Oso urduri daude biak. Salmeron urduriago. Izan ere, pieza garrantzitsuak falta zaizkio, eta lekuz aldatu behar izan ditu. Zaldia gaztelu. Gaztelua alfil. Peoia erregina. Komeriak izan ditzakeela badaki. Ekin diote partidari. Esteban erasora hasi da. Salmeronek nahikoa du eusten. Baina ikusleek badakite denbora kontua dela. Eroriko da halako batean. Bai erori ere. Di-da batean, eta oso erraz, hiru pieza jan dizkio Estebanek. Ederki baliatu du Salmeronen piezen anabasa. Zuloak nonahi. Gazteluko ateak irekita, zaldiarekin erregearen gelaraino sartu zaio aurkaria. Bukatu da lehia. Partidaren atarian, Salmeronek esan zuen denek defenditu beharko zutela. Baina pieza egokiak al zituen horretarako?

Erlojuari begira

Laugarren lehiak ere badu garrantzia. Baina batentzat bestearentzat baino handiagoa. Atera dira bi jokalariak. Mario Bermejo eta Jon Urzelai. Eseri dira aulkietan. Elkarri begirada zorrotza bota, eta ekin diote lehiari. Lehen mugimendua Bermejok egin du. Bigarrena Urtzelairi dagokio. Baina asko pentsatzen ari da. Piezei begiratu die. Erlojuari, gero. Denbora aurrera doa. Ematen du ez duela mugimendurik egin nahi. Berdinketa nahi ote du? Bermejo urduri jartzeko estrategia ote da? Berriro ere piezei begiratu die. Erlojuari, gero. Aurkariari, ondoren. Azkenean, mugitu du pieza bat. Peoi soila mugitzeko hainbeste denbora behar al da? Bermejoren txanda da orain. Urtzelai, bitartean, erlojuari begira eta begira. Mugitu du Bermejok. Mugitu du Urtzelaik handik hamar minutura. Horrela aritu dira denbora luzez. Halako batean, ezustean, Bermejok pieza bat jan dio Urtzelairi. Aurrera jo ordez, erlojuari begira gelditu da, baina. Horrela bukatu da lehia. Zertarako begiratu dio ote erlojuari hainbestetan Urtzelaik? Aurreko partidetan lortutako puntu pila nahikoa dela iritzita? Edo txapelketa oraintxe bertan bukatzeko gogoz dagoelako?

Mugimendu zehatzak

Azkeneko partidan ere, aurreko bietan bezala, ez dira maila goreneko jokalariak ariko. Baina batentzat, garrantzia handiko partida da, onenen mailan aritu nahi duelako datorren urtean. Badatoz Lillo eta Galeote. Hasi aurretik, gertaera bitxia izan da. Lillok hitzalditxoa bota nahi izan die ikusleei, mugimenduei buruzkoa. Baina ez diote utzi. Horrela ekin diote lehiari. Lillok bi koaderno txiki ditu taularen alboan. Bat ezkerrean, bestea eskuinean. Galeotek lehen lerroko piezaren bat mugitzen badu, ezkerreko koadernoan begiratzen du zer egin. Bigarren lerrokoa mugitzen badu, eskuinekoan. Dena ondo aztertuta dauka. Mugimendu zehatz horiei esker, bi pieza jan dizkio Galeoteri. Lehiaren erdialdera eta amaieran. Saiatu da Galeote mugimenduak egiten, baina gauza arraroak erakutsi ditu. Behin edo bitan, Lilloren erregea arriskua jartzeko aukera izan du, baina aurrera egin beharrean, atzeraka mugitu ditu piezak. Ulergaitza. Mingain zitalek diotenez, mugimendu zehatzak izan dira haiek ere. Aurrez prestatutakoak.